کلاس فلنج یکی از مهم‌ترین مشخصاتی است که هنگام انتخاب یا خرید فلنج صنعتی باید بررسی شود. عباراتی مانند Class 150، Class 300، Class 600، Class 900، Class 1500 و Class 2500 روی فلنج‌ها دیده می‌شوند، اما این اعداد یک اشتباه رایج ایجاد می‌کنند: عدد Class مستقیماً برابر فشار کاری فلنج بر حسب PSI نیست.
به بیان ساده:
Class 150 به معنی تحمل فشار ثابت 150 PSI نیست.
Class 300 نیز به معنی تحمل فشار ثابت 300 PSI نیست.
Class در استانداردهای ASME یک رده Pressure-Temperature Rating است. یعنی فشار مجاز فلنج باید با توجه به کلاس، متریال و دمای کاری تعیین شود.
به همین دلیل هنگام انتخاب فلنج نمی‌توان فقط فشار خط را با عدد Class مقایسه کرد و نتیجه گرفت چه فلنجی مناسب است.
برای مشاهده خانواده‌های مختلف این محصولات می‌توانید دسته فلنج فولادی و فلنج استیل 304 و 316 تجهیز فولاد را بررسی کنید.
کلاس فلنج چیست؟
Pressure Class روشی برای دسته‌بندی فلنج‌ها بر اساس ظرفیت طراحی آنها در شرایط مختلف فشار و دماست.
برای تعیین فشار مجاز واقعی یک فلنج، حداقل سه عامل اصلی باید کنار یکدیگر قرار بگیرند:
Class + Material + Temperature
بنابراین اگر فقط بدانیم یک فلنج Class 300 است، هنوز نمی‌توانیم فشار مجاز دقیق آن را مشخص کنیم.
برای مثال دو فلنج Class 300 ممکن است از دو متریال متفاوت ساخته شده باشند. اگر خواص مکانیکی این دو متریال در دمای کاری متفاوت باشد، Pressure-Temperature Rating آنها نیز الزاماً یکسان نخواهد بود.
همچنین افزایش دما می‌تواند باعث کاهش فشار مجاز یک فلنج شود. به همین دلیل جداول استاندارد Pressure-Temperature Rating بخش مهمی از فرآیند انتخاب فلنج هستند.
انواع کلاس فلنج در ASME B16.5
در محدوده تحت پوشش ASME B16.5، کلاس‌های اصلی فلنج عبارت‌اند از:
| کلاس فلنج | کاربرد کلی در بازار صنعتی |
|---|---|
| Class 150 | یکی از رایج‌ترین کلاس‌ها |
| Class 300 | خطوط با Rating بالاتر از 150 |
| Class 400 | استاندارد ولی کمتر رایج در بازار عمومی |
| Class 600 | کاربرد گسترده در خطوط صنعتی سنگین‌تر |
| Class 900 | سرویس‌های دارای Rating بالاتر |
| Class 1500 | خطوط و تجهیزات با شرایط طراحی سنگین |
| Class 2500 | بالاترین رده در خانواده Classهای B16.5 |
نکته بسیار مهم این است که جدول بالا فقط خانواده Classها را نشان می‌دهد و نباید آن را به شکل زیر تفسیر کرد:
Class 150 = 150 PSI
Class 600 = 600 PSI
Class 1500 = 1500 PSI
چنین تبدیل مستقیمی از نظر فنی صحیح نیست.
تفاوت Class 150 و Class 300 چیست؟
در یک سایز، نوع و متریال مشخص، فلنج Class 300 برای Pressure-Temperature Rating بالاتری نسبت به Class 150 طراحی می‌شود.
اما این تفاوت فقط روی عدد فشار اثر نمی‌گذارد. با تغییر Class، ابعاد اتصال نیز ممکن است تغییر کنند.
برای مثال بسته به سایز و نوع فلنج، ممکن است موارد زیر متفاوت باشند:
- ضخامت فلنج
- قطر خارجی
- Bolt Circle
- تعداد پیچ‌ها
- قطر پیچ یا Stud Bolt
- قطر سوراخ‌های پیچ
- ابعاد Hub
- وزن فلنج
بنابراین نمی‌توان یک فلنج Class 150 را فقط با نصب Stud Bolt قوی‌تر یا Gasket متفاوت به Class 300 تبدیل کرد.
Class بخشی از طراحی خود فلنج است.
تفاوت Class 300، 600 و 900 چیست؟
با افزایش Pressure Class، فلنج برای Rating بالاتری طراحی می‌شود و در بسیاری از سایزها ابعاد و Bolting نیز تغییر می‌کنند.
یک مقایسه کلی:
| معیار | Class پایین‌تر | Class بالاتر |
|---|---|---|
| Pressure-Temperature Rating | کمتر | بیشتر |
| ضخامت فلنج | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
| وزن | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
| ابعاد Bolting | سبک‌تر در بسیاری از سایزها | سنگین‌تر در بسیاری از سایزها |
| قیمت | معمولاً کمتر | معمولاً بیشتر |
| شرایط سرویس | سبک‌تر | سنگین‌تر |
این جدول فقط یک مقایسه عمومی است. برای تعیین ابعاد واقعی باید سایز NPS، نوع فلنج و Class موردنظر در جدول استاندارد بررسی شوند.
Class 1500 و Class 2500 چه کاربردی دارند؟
Class 1500 و Class 2500 در مقایسه با Classهای 150 و 300 برای شرایط طراحی با Pressure-Temperature Rating بالاتر در نظر گرفته می‌شوند.
اما انتخاب این Classها فقط به دلیل «فشار بالا» انجام نمی‌شود.
در یک پروژه صنعتی باید عواملی مانند:
- Design Pressure
- Design Temperature
- Material Group
- نوع سیال
- Piping Class
- استاندارد طراحی
- نوع فلنج
- Bolting
- Gasket
هم‌زمان بررسی شوند.
به همین دلیل استفاده از Class بالاتر از نیاز واقعی نیز الزاماً انتخاب بهتری نیست؛ زیرا می‌تواند وزن، قیمت، ابعاد و هزینه کل اتصال را بدون ضرورت افزایش دهد.
آیا هرچه Class بالاتر باشد فلنج بهتر است؟
خیر.
Class بالاتر به معنی مناسب‌تر بودن فلنج برای همه پروژه‌ها نیست.
اگر طراحی خط Class 150 را الزام کرده باشد، استفاده از Class 600 فقط به دلیل قوی‌تر بودن، تصمیم فنی مناسبی محسوب نمی‌شود. تغییر Class می‌تواند روی ابعاد اتصال، سوراخ‌های پیچ، Stud Bolt، Gasket و حتی سازگاری با تجهیزات مقابل اثر بگذارد.
در پایپینگ صنعتی، هدف انتخاب Class صحیح است، نه بالاترین Class موجود.
آیا نوع فلنج و کلاس فلنج یک مفهوم هستند؟
خیر.
این دو مشخصه کاملاً جدا هستند.
برای مثال می‌توانیم داشته باشیم:
- Weld Neck Class 150
- Weld Neck Class 300
- Blind Class 300
- Slip On Class 300
- Socket Weld Class 600
در این مثال‌ها، عباراتی مانند Weld Neck، Blind و Slip On نوع فلنج را مشخص می‌کنند؛ درحالی‌که Class 150 یا Class 300 Pressure Class را نشان می‌دهد.
اگر می‌خواهید تفاوت ساختارهای جوشی را دقیق‌تر بررسی کنید، مقاله انواع فلنج جوشی به‌صورت جداگانه تفاوت Weld Neck، Slip On و Socket Weld را توضیح می‌دهد.
نتیجه این بخش
برای انتخاب Class فلنج، این رابطه را به خاطر بسپارید:
Class عدد فشار ثابت نیست؛ Pressure Rating واقعی باید براساس Class، متریال و دمای کاری تعیین شود.
این نکته پایه تمام مقایسه‌های Class 150، 300، 600، 900، 1500 و 2500 است.
تحمل فشار واقعی فلنج چگونه تعیین می‌شود؟
یکی از پرتکرارترین سؤال‌ها هنگام خرید فلنج این است:
فلنج Class 150 یا Class 300 دقیقاً چند PSI فشار تحمل می‌کند؟
برای این سؤال نمی‌توان یک عدد ثابت و عمومی ارائه کرد. استاندارد ASME B16.5 فلنج‌ها را بر اساس Pressure-Temperature Rating طبقه‌بندی می‌کند و در کنار Class، متریال و دما نیز در تعیین Rating نقش دارند. این استاندارد برای فلنج‌های NPS ½ تا NPS 24 علاوه بر Pressure-Temperature Rating، متریال، ابعاد، تلرانس، Marking و Testing را نیز پوشش می‌دهد.
بنابراین رابطه کلی را می‌توان این‌طور در نظر گرفت:
فشار مجاز فلنج = تابع Class + گروه متریال + دمای کاری
نه:
فشار مجاز فلنج = عدد Class
به همین دلیل جدول‌هایی که بدون ذکر متریال و دما می‌نویسند «Class 150 برابر 150 PSI» یا «Class 600 برابر 600 PSI» مبنای درستی برای انتخاب مهندسی فلنج نیستند.
چرا متریال روی تحمل فشار فلنج اثر دارد؟
فلنج‌های یک Class می‌توانند از متریال‌های متفاوتی ساخته شوند. استاندارد B16.5 Pressure-Temperature Ratingها را بر اساس گروه‌های متریالی مشخص می‌کند؛ در نتیجه فقط دانستن عبارت Class 300 برای تعیین فشار مجاز کافی نیست.
برای مثال ممکن است در یک پروژه از:
- کربن استیل
- فولاد آلیاژی
- استنلس استیل
- متریال‌های دیگر تحت پوشش استاندارد
استفاده شود.
هرکدام از این متریال‌ها خواص مکانیکی متفاوتی در دماهای مختلف دارند. بنابراین هنگام استعلام فلنج بهتر است متریال دقیق نیز مشخص باشد؛ مثلاً به‌جای عبارت:
فلنج گلودار 4 اینچ Class 300
اطلاعات کامل‌تری مانند:
Weld Neck Flange – 4 inch – Class 300 – RF – ASTM A105
اعلام شود.
در تجهیز فولاد نیز محصولات به دو خانواده اصلی فلنج فولادی و فلنج استیل 304 و 316 تقسیم شده‌اند؛ بنابراین هنگام مقایسه Class باید جنس فلنج نیز هم‌زمان در نظر گرفته شود.
چرا با افزایش دما فشار مجاز فلنج تغییر می‌کند؟
خواص مکانیکی متریال با دما ثابت نمی‌ماند. به همین علت استانداردهای فلنج، Pressure Rating را در قالب Pressure-Temperature Rating ارائه می‌کنند، نه یک فشار ثابت برای هر Class.
در عمل، برای انتخاب فلنج باید ابتدا:
- فشار طراحی خط مشخص شود؛
- دمای طراحی مشخص شود؛
- متریال فلنج تعیین شود؛
- سپس Pressure-Temperature Rating مربوط به Class موردنظر از استاندارد بررسی شود.
به همین دلیل ممکن است یک فلنج در دمای پایین‌تر اجازه فشار بیشتری نسبت به همان فلنج در دمای بالاتر داشته باشد.
این موضوع یکی از دلایلی است که عبارت «فلنج Class 150 تا فلان فشار جواب می‌دهد» بدون ذکر دما و متریال ناقص است.
آیا می‌توان Class فلنج را فقط از روی فشار کاری انتخاب کرد؟
خیر.
فشار کاری یکی از ورودی‌های انتخاب است، اما تنها عامل نیست.
در انتخاب نهایی باید حداقل این موارد بررسی شوند:
- Design Pressure
- Design Temperature
- Material
- استاندارد فلنج
- نوع فلنج
- Piping Class پروژه
- نوع Facing
- Gasket
- Bolting
- شرایط سیال
برای مثال اگر فشار کاری یک خط نسبتاً پایین باشد ولی Piping Specification پروژه Class 300 را الزام کرده باشد، صرف پایین‌بودن فشار بهره‌برداری دلیل کافی برای تغییر آن به Class 150 نیست.
تفاوت فشار کاری و فشار طراحی چیست؟
Operating Pressure فشار معمول سیستم در زمان بهره‌برداری است.
Design Pressure مقداری است که سیستم بر اساس آن طراحی و تجهیزات انتخاب می‌شوند و می‌تواند با فشار عادی بهره‌برداری متفاوت باشد.
در انتخاب Class فلنج باید مشخصات طراحی پروژه مبنا قرار گیرد، نه فقط عددی که در حالت عادی روی فشارسنج مشاهده می‌شود.
به همین دلیل در درخواست خرید صنعتی معمولاً Class مستقیماً از Piping Material Specification یا Line Class استخراج می‌شود.
آیا Class بالاتر همیشه فشار بیشتری تحمل می‌کند؟
برای یک استاندارد، نوع، سایز و گروه متریال مشخص، افزایش Class به Rating بالاتر مربوط می‌شود؛ اما مقایسه باید در شرایط یکسان انجام شود. ASME B16.5 کلاس‌های 150، 300، 400، 600، 900، 1500 و 2500 را در خانواده Pressure-Temperature Ratings خود پوشش می‌دهد.
بنابراین مقایسه درست این است:
فلنج یکسان + متریال یکسان + دمای یکسان + Class متفاوت
نه مقایسه دو فلنج با جنس، دما یا استاندارد متفاوت.
آیا فلنج Class 150 فولادی و استیل تحمل فشار یکسانی دارند؟
الزاماً خیر.
Class فقط یکی از پارامترهاست و Pressure-Temperature Rating به گروه متریال نیز وابسته است.
به همین دلیل اگر یک فلنج استیل و یک فلنج کربن استیل هر دو روی بدنه عبارت Class 150 داشته باشند، نباید فقط از روی Class نتیجه گرفت Pressure Rating آنها در تمام دماها دقیقاً یکسان است.
برای انتخاب باید جدول مربوط به متریال واقعی هر فلنج بررسی شود.
کلاس فلنج‌های سایز بزرگ چگونه است؟
برای فلنج‌های بزرگ‌تر از محدوده B16.5، استاندارد ASME B16.47 فلنج‌های فولادی در محدوده NPS 26 تا NPS 60 را پوشش می‌دهد. Classهای این استاندارد شامل 75، 150، 300، 400، 600 و 900 هستند.
بنابراین Class 75 که در برخی فلنج‌های قطر بزرگ دیده می‌شود، بخشی از خانواده B16.47 است و در فهرست معمول Classهای B16.5 قرار ندارد.
این نکته هنگام خرید فلنج‌های Large Diameter اهمیت دارد؛ چون صرف گفتن «فلنج ASME» مشخص نمی‌کند باید از کدام استاندارد استفاده شود.
نتیجه عملی برای استعلام فلنج
برای اینکه Pressure Rating محصول به‌درستی بررسی شود، بهتر است هنگام استعلام این اطلاعات را هم‌زمان اعلام کنید:
| مشخصه | نمونه |
|---|---|
| سایز | NPS 4 |
| نوع فلنج | Weld Neck |
| Class | 300 |
| متریال | ASTM A105 |
| Facing | RF |
| استاندارد | ASME B16.5 |
| Design Pressure | طبق پروژه |
| Design Temperature | طبق پروژه |
با این اطلاعات می‌توان Class موردنیاز را با مشخصات واقعی سیستم تطبیق داد.
اصل مهم این بخش:
عدد Class به‌تنهایی Pressure Rating واقعی فلنج را مشخص نمی‌کند؛ متریال و دمای طراحی باید هم‌زمان بررسی شوند.
چگونه کلاس فلنج را تشخیص دهیم؟
در بسیاری از پروژه‌ها Class فلنج از روی نقشه، Piping Class یا مدارک خرید مشخص است؛ اما گاهی یک فلنج موجود در انبار یا خط باید شناسایی شود. در چنین شرایطی بهترین روش، بررسی Marking و سپس تطبیق ابعادی با استاندارد است.
ASME B16.5 علاوه بر Pressure-Temperature Rating و ابعاد، الزامات Marking فلنج‌های تحت پوشش خود را نیز مشخص می‌کند.
تشخیص Class از روی مارکینگ
ابتدا اطلاعات حک‌شده روی بدنه فلنج بررسی می‌شود. بسته به محصول و استاندارد، اطلاعاتی مانند موارد زیر می‌توانند روی فلنج دیده شوند:
- سازنده یا علامت تجاری
- سایز اسمی یا NPS
- Pressure Class
- مشخصات متریال
- Heat Number یا اطلاعات ردیابی
- سایر علائم موردنیاز استاندارد یا سفارش
اگر عبارت 300 یا CL300 روی یک فلنج استاندارد و قابل ردیابی درج شده باشد، می‌تواند نشان‌دهنده Class 300 باشد؛ اما کل Marking باید با گواهی متریال و سفارش تطبیق داده شود.
نباید فقط بر اساس رنگ، وزن یا ظاهر فلنج Class را تعیین کرد.
اگر مارکینگ فلنج خوانا نباشد چه کنیم؟
در فلنج‌های قدیمی ممکن است حک بدنه به دلیل خوردگی، رنگ یا استفاده طولانی قابل خواندن نباشد. در این حالت می‌توان ابعاد فلنج را اندازه‌گیری و با جداول استاندارد تطبیق داد.
معمولاً پارامترهایی مانند:
- قطر خارجی فلنج
- ضخامت
- قطر Bolt Circle
- تعداد سوراخ پیچ
- قطر سوراخ‌ها
- Bore
- ابعاد Hub در فلنج‌های گلودار
بررسی می‌شوند.
ASME B16.5 برای فلنج‌های NPS ½ تا NPS 24 علاوه بر Rating، ابعاد و تلرانس‌ها را نیز تعیین می‌کند.
اما یک نکته مهم:
Class فلنج را فقط از روی یک مشخصه، مثلاً ضخامت یا تعداد سوراخ، تشخیص ندهید.
چند مشخصه باید هم‌زمان با جدول مربوط به همان NPS + Type + Class تطبیق داده شوند.
آیا فلنج‌های Class مختلف به یکدیگر متصل می‌شوند؟
به‌طور پیش‌فرض نباید فرض کرد دو فلنج با Class متفاوت قابلیت اتصال مستقیم و صحیح دارند.
با تغییر Class ممکن است موارد زیر تغییر کنند:
- ضخامت
- قطر خارجی
- Bolt Circle
- تعداد Bolt
- قطر سوراخ‌ها
- Bolting
- Facing و الزامات اتصال
حتی اگر در یک مورد خاص برخی ابعاد ظاهراً مشابه باشند، اتصال باید بر اساس استاندارد و Piping Specification تأیید شود.
بنابراین اتصال یک فلنج Class 150 به Class 300 صرفاً به این دلیل که «سوراخ‌ها تقریباً روبه‌روی هم قرار می‌گیرند» روش مهندسی قابل قبولی برای تصمیم‌گیری نیست.
تفاوت Class و PN چیست؟
Class و PN دو سیستم نام‌گذاری یکسان نیستند.
Class بیشتر در خانواده استانداردهای ASME دیده می‌شود؛ درحالی‌که PN یا Nominal Pressure در استانداردهای متریک و اروپایی و برخی استانداردهای ISO برای معرفی خانواده‌های فشاری استفاده می‌شود.
ISO 7005-1 برای فلنج‌های فولادی از designationهای PN استفاده می‌کند و تأکید دارد که PN در ارتباط با Component و استاندارد مربوط معنا پیدا می‌کند.
بنابراین عباراتی مانند:
Class 150 = PN20
ممکن است در برخی استانداردها و جداول برای هماهنگی خانواده‌های ابعادی مشاهده شوند، اما نباید آنها را یک تبدیل ریاضی دقیق فشار در نظر گرفت.
برای نمونه، ISO 15590-3 برای فلنج‌های مرتبط با همان استاندارد، خانواده‌هایی مانند PN20/Class 150، PN50/Class 300 و PN100/Class 600 را کنار یکدیگر فهرست می‌کند؛ این یک designation استانداردی در محدوده آن سند است، نه اینکه عدد Class را بتوان با یک ضریب ثابت به PN تبدیل کرد.
پس هنگام جایگزینی Class و PN چه کنیم؟
اگر یک تجهیز PN و تجهیز مقابل Class دارد، باید موارد زیر بررسی شوند:
- استاندارد هر دو فلنج
- ابعاد اتصال
- Bolt Pattern
- Facing
- Pressure-Temperature Rating
- متریال
- Gasket
- شرایط طراحی پروژه
صرفاً استفاده از یک جدول Conversion اینترنتی برای تأیید اتصال کافی نیست.
اشتباهات رایج هنگام خرید فلنج بر اساس Class
اشتباه اول: Class 150 را 150 PSI بدانیم
این مهم‌ترین خطاست. عدد Class یک فشار کاری ثابت نیست و Rating واقعی به متریال و دما وابسته است. ASME B16.5 اساساً کلاس‌ها را به‌صورت Pressure-Temperature Rating تعریف می‌کند.
اشتباه دوم: فقط سایز و Class را اعلام کنیم
عبارت:
«فلنج 4 اینچ کلاس 300»
هنوز یک سفارش کامل نیست.
ممکن است فروشنده نیاز داشته باشد بداند:
- Weld Neck است یا Blind یا Slip-On؟
- متریال چیست؟
- RF است یا RTJ؟
- در Weld Neck، Bore یا Schedule چیست؟
- استاندارد چیست؟
اشتباه سوم: Class بالاتر را همیشه بهتر بدانیم
Class بالاتر معمولاً قیمت، وزن و ابعاد بیشتری ایجاد می‌کند و الزاماً برای خطی که Class پایین‌تری در طراحی آن تعریف شده مزیتی ندارد.
هدف، انتخاب Class مطابق طراحی است.
اشتباه چهارم: Class را با نوع Facing اشتباه بگیریم
برای مثال:
Class 300 RF
دو مشخصه متفاوت هستند:
- Class 300 = Pressure Class
- RF = Raised Face
همچنین RTJ، FF یا RF کلاس فشاری محسوب نمی‌شوند.
اشتباه پنجم: Class و Schedule را یک مفهوم بدانیم
Class معمولاً برای Rating تجهیزاتی مانند فلنج و شیر مطرح است، درحالی‌که Schedule به ضخامت جداره لوله مربوط می‌شود.
البته در برخی فلنج‌ها مانند Weld Neck، Bore باید با ضخامت لوله هماهنگ باشد؛ بنابراین این دو مفهوم با یکدیگر ارتباط اجرایی دارند، اما یکسان نیستند.
Class 75 مربوط به چیست؟
یکی دیگر از مواردی که ممکن است باعث سردرگمی شود، Class 75 است.
ASME B16.47 فلنج‌های فولادی قطر بزرگ را در محدوده NPS 26 تا NPS 60 پوشش می‌دهد و Classهای 75، 150، 300، 400، 600 و 900 را شامل می‌شود.
بنابراین اگر در یک پروژه با فلنج Class 75 مواجه شدید، باید استاندارد و سایز آن را بررسی کنید و آن را با خانواده Classهای متداول B16.5 اشتباه نگیرید.
خلاصه تشخیص صحیح Class فلنج
برای یک فلنج موجود، ترتیب منطقی بررسی این است:
Marking → استاندارد → NPS → Type → Class → Material → ابعاد
اگر Marking معتبر و قابل ردیابی وجود دارد، اطلاعات آن باید با MTC یا مدارک خرید تطبیق داده شود. اگر Marking مخدوش شده است، اندازه‌گیری ابعادی و مقایسه با جدول استاندارد انجام می‌شود.
در هیچ‌کدام از این شرایط، حدس Class از روی ظاهر فلنج روش مناسبی نیست.
چگونه Class مناسب فلنج را انتخاب کنیم؟
انتخاب Class مناسب فلنج باید از روی شرایط طراحی پروژه انجام شود، نه صرفاً فشار عادی خط یا موجودی بازار. استاندارد ASME B16.5 برای فلنج‌های NPS ½ تا NPS 24 کلاس‌های 150، 300، 400، 600، 900، 1500 و در محدوده کوچک‌تر Class 2500 را پوشش می‌دهد و Pressure-Temperature Rating، متریال، ابعاد، Marking و Testing را نیز مشخص می‌کند.
روند مناسب انتخاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:
- استاندارد فلنج مشخص شود.
- سایز NPS تعیین شود.
- نوع فلنج انتخاب شود؛ مانند Weld Neck، Slip-On یا Blind.
- متریال دقیق مشخص شود.
- Design Pressure و Design Temperature بررسی شوند.
- Pressure Class از Piping Class یا محاسبات پروژه تعیین شود.
- Facing مناسب مانند RF، FF یا RTJ مشخص شود.
- Gasket و Bolting متناسب با اتصال انتخاب شوند.
بنابراین اگر پروژه Class 300 را الزام کرده است، انتخاب Class 150 فقط به دلیل پایین‌تر بودن قیمت مجاز نیست. در مقابل، استفاده از Class بسیار بالاتر از نیاز نیز می‌تواند بدون مزیت واقعی، ابعاد، وزن و هزینه اتصال را افزایش دهد.
هنگام خرید فلنج چه مشخصاتی را اعلام کنیم؟
یک درخواست خرید فنی بهتر است فقط شامل «فلنج 4 اینچ Class 300» نباشد.
نمونه مشخصات کامل‌تر:
Weld Neck Flange – NPS 4 – Class 300 – RF – ASTM A105 – ASME B16.5 – Bore مطابق Schedule لوله
در این عبارت تقریباً تمام مشخصات کلیدی برای شناسایی محصول وجود دارد.
چک‌لیست سفارش:
| مشخصه | نمونه |
|---|---|
| نوع فلنج | Weld Neck |
| سایز | NPS 4 |
| Class | 300 |
| استاندارد | ASME B16.5 |
| متریال | ASTM A105 |
| Facing | RF |
| Schedule/Bore | مطابق لوله |
| تعداد | طبق سفارش |
| Design Pressure | طبق پروژه |
| Design Temperature | طبق پروژه |
برای فلنج استنلس استیل نیز گرید دقیق مثل 304/304L یا 316/316L باید مشخص شود.
کلاس‌های موجود در فلنج‌های فولادی و استیل
در دسته فعلی فلنج فولادی تجهیز فولاد، خانواده‌هایی مانند گلودار، اسلیپون، کور، ساکت ولد و دنده‌ای عرضه می‌شوند و کلاس‌های مختلف در محصولات این گروه دیده می‌شوند.
در دسته فلنج استیل 304 و 316 نیز کلاس‌های 150، 300، 600، 900، 1500 و 2500 برای خانواده محصولات استنلس استیل پوشش داده شده‌اند.
برای مثال، محصول فلنج گلودار فولادی در سایت در Classهای متنوع معرفی شده و صفحه محصول نیز تأکید می‌کند که انتخاب Class باید براساس فشار طراحی و دمای کاری انجام شود.
اشتباهات مهم هنگام انتخاب Class فلنج
یکی از خطاهای رایج این است که Class بالاتر را همیشه «بهتر» بدانیم. در طراحی پایپینگ، بهتر بودن به معنی تطابق با Specification است؛ نه انتخاب بالاترین Rating موجود.
خطای دیگر، انتخاب Class فقط از روی Operating Pressure است. فشار عادی بهره‌برداری الزاماً همان Design Pressure نیست و مبنای طراحی باید از مدارک پروژه استخراج شود.
همچنین Class را نباید با این مشخصات اشتباه گرفت:
- Schedule لوله
- Facing فلنج
- نوع فلنج
- متریال
- PN
هرکدام از این موارد مشخصه مستقلی هستند و در کنار هم تعریف کامل اتصال را ایجاد می‌کنند.
جمع‌بندی انواع کلاس فلنج
Class یکی از مهم‌ترین مشخصات فلنج صنعتی است، اما عدد آن معادل فشار کاری ثابت نیست. استاندارد ASME B16.5 Classهای 150، 300، 400، 600، 900، 1500 و 2500 را در محدوده‌های سایزی مربوط پوشش می‌دهد و Pressure-Temperature Rating واقعی باید با توجه به Class، Material Group و Temperature بررسی شود.
بنابراین هنگام انتخاب فلنج:
Class 150 را 150 PSI و Class 300 را 300 PSI در نظر نگیرید.
ابتدا Design Pressure، Design Temperature، متریال، استاندارد و نوع فلنج را مشخص کنید و سپس Rating مناسب را از استاندارد یا Piping Class پروژه انتخاب کنید.
برای استعلام قیمت و موجودی فلنج، بهتر است سایز، نوع فلنج، Class، متریال، Facing، استاندارد و مشخصات لوله را در اختیار کارشناسان تجهیز فولاد قرار دهید.
سوالات متداول درباره کلاس فلنج
فلنج Class 150 چند PSI فشار تحمل می‌کند؟
یک عدد ثابت برای تمام فلنج‌های Class 150 وجود ندارد. Pressure Rating به گروه متریال و دمای کاری وابسته است و باید از جدول Pressure-Temperature Rating استاندارد مربوط استخراج شود. ASME B16.5 همین Ratingها را برای فلنج‌های تحت پوشش خود تعیین می‌کند.
تفاوت فلنج Class 150 و Class 300 چیست؟
در شرایط یکسان از نظر سایز، نوع، متریال و دما، Class 300 دارای Pressure-Temperature Rating بالاتری است. ابعاد، ضخامت و Bolting نیز ممکن است بین این دو کلاس متفاوت باشند.
آیا Class 300 یعنی تحمل فشار 300 PSI؟
خیر. Class 300 نام یک Rating Class است و نباید آن را معادل فشار ثابت 300 PSI در نظر گرفت.
از کجا Class فلنج را تشخیص دهیم؟
اول Marking روی فلنج بررسی می‌شود. اگر Marking قابل خواندن نباشد، ابعادی مانند قطر خارجی، ضخامت، Bolt Circle، تعداد و قطر سوراخ‌ها و در صورت نیاز Hub اندازه‌گیری و با جدول استاندارد همان NPS و Type مقایسه می‌شوند.
آیا Class و PN معادل یکدیگر هستند؟
خیر. این دو از سیستم‌های نام‌گذاری متفاوت می‌آیند و تبدیل آنها نباید به‌صورت یک رابطه ریاضی ثابت انجام شود. استاندارد واقعی فلنج و Pressure-Temperature Rating باید مبنای تطبیق باشد.
